:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?

Radomskie Wędrówki z historią - Wiwat maj!

24/05/2018 15:08
Felietony, Radomskie Wędrówki historią Wiwat - zdjęcie, fotografia

„Witaj maj, piękny maj, U Polaków błogi raj (...)” Każdy Polak zna słowa śpiewanej na nutę mazurka pieśni, ale dla wielu kojarzą się one raczej z rekreacją, niż z historycznymi wydarzeniami. Przed nami najdłuższy wolny weekend w tym roku, kiedy to wolny może być nie tylko koniec tygodnia, ale dla szczęśliwców nawet ponad tydzień. Część radomian zapewne wyjedzie z miasta, niektórzy będą tutaj szukać sposobu na ciekawe spędzenie czasu. Znajdą się i tacy, którzy wybiorą się 3 maja na uroczystości upamiętniające uchwalenie przez Sejm Wielki Konstytucji Trzeciego Maja.


Ustawa Rządowa, autorstwa króla Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz jego współpracowników: Ignacego Potockiego, Hugona Kołłątaja, Stanisława Małachowskiego i Scipione'a Piattolego, uchwalona została w 1791 r. Miała na celu wzmocnienie Polski. Czyniła z Rzeczypospolitej Obojga Narodów dziedziczną monarchię konstytucyjno-parlamentarną. Stanowiła, że państwo i jego niepodległość są dobrem nadrzędnym nad wolnością obywatelską. Zniosła liberum veto i odebrała głos w sprawach wagi państwowej podatnej na przekupstwo szlachcie-gołocie. Zrównała polityczne prawa szlachty i mieszczan, a chłopom dała ochronę prawną i administracyjną. Przez ponad rok, mimo sprzeciwu opozycji w kraju i wrogości Rosjan, była aktem obowiązującym, a jej postanowienia w postaci szczegółowych ustaw rozwinął Sejm Czteroletni.
W celu uczczenia tego wydarzenia radomianie spotkają się na placu Konstytucji 3 Maja, bo jest on od dawna miejscem, gdzie w Radomiu odbywają się główne uroczystości patriotyczne, religijne czy wojskowe.
Sam plac zaprojektowany został w 1846 r., ale projekt zrealizowano dopiero w 1875 r. Powstał on w celu wyeksponowania prawosławnej świątyni, którą zamierzano zbudować w stylu bizantyjskim w centralnym jego miejscu. W 1875 r. zakupiono od J. Janoty, L. Makarskiego i A. Stańskiego place pod budowę cerkwi, które skomasowano i otoczono ozdobnym, żeliwnym ogrodzeniem. W rok po tym zakupie, zaczęła powstawać zabudowa obrzeżna placu. Dom rodziny Staniszewskich wzniesiono przy ulicy Nikołajewskiej (wschodnia pierzeja placu). Później, bo w latach 1881-1882,  zbudowano przy ul. Cerkiewnej (zachodnia pierzeja placu) pałac Teodora Karscha i Franciszka Wickenhagena, w którym w tamtym czasie mieścił się Sąd Okręgowy. W przylegającej do niego od południa kamienicy, będącej własnością Karscha, od 1898 r. sytuował się Hotel Europejski.
Ze względu na przewlekłość w realizacji budowy cerkwi, tymczasowo utworzono w tym miejscu w 1884 r. skwer. Posadzono 141 drzew oraz 360 krzewów. Proces budowy świątyni ruszył w 1890 r., kiedy to osławiony rusyfikator generał-gubernator warszawski Josif Hurko polecił architektowi Wiktorowi Syczugowowi wykonanie projektu. Następnie modyfikował go prof. Michaił Preobrażeński z Kijowa. Ostatecznie został zatwierdzony przez Święty Synod w 1894 r. W skład komitetu budowlanego weszli radomscy  gubernator i wicegubernator. Prace prowadzono w latach1896-1902. Zajęli się tym przedsiębiorcy Rudolf Meyer i Stanisław Dzikowski pod nadzorem budowniczego miejskiego Augusta Załuskiego i architekta diecezjalnego Włodzimierza Pokrowskiego. Całkowity koszt budowy wyniósł 128 479 rubli. Obiekt poświęcony został przez prawosławnego biskupa lubelskiego 9 lutego 1902 r. Cerkiew p.w. św. Mikołaja wzniesiona została na planie krzyża greckiego i ozdobiona pięcioma pozłacanymi kopułami. Z zewnątrz sobór ozdobiony był ikonami. Nad wejściem głównym znajdował się ikona św. Mikołaja. Również ołtarzowi głównemu patronował tenże święty. Ikonostas wewnątrz świątyni, jak i wszelkie prace malarskie i złotnicze, były autorstwa Aleksandra Muraszki z Kijowa.
W czasie I wojny światowej, kiedy to Rosjanie opuścili Radom, została ogołocona przez wojska austriacko-węgierskie, które wkroczyły do miasta w 1915 r., a po wojnie w 1918 r. przejęło ją wojsko polskie. Początkowo miała stać się Muzeum Ziemi Radomskiej, ale zabiegi księdza podpułkownika Bronisława Wyganowskiego sprawiły, że budynek zachował swój sakralny charakter. Dawna cerkiew stała się kościołem garnizonowym p.w.  św. Stanisława biskupa. Poświęcony został 8 maja 1920 r. w uroczystość św. Stanisława. „To nasz śpiew: Wiwat maj/ Niech przepadnie Mikołaj!” - można by znów posłużyć się słowami Rajnolda Suchodolskiego, autora „Mazurka 3 maja”. Świątynię przebudowano w latach 1925-1932, a prezesami Komitetu Przebudowy Kościoła byli kolejni dowódcy stacjonującego w naszym mieście 72 Pułku Piechoty. Obiekt w duchu neoklasycystycznym zaprojektował Kazimierz Prokulski, zaś artysta Bolesław Zwoliński wykonał prace rzeźbiarskie, m. in. rzeźbę Chrystusa z krzyżem od strony ul. Szerokiej (dziś Piłsudskiego). Konsekracja dokonała się za sprawą biskupa polowego Wojska Polskiego Stanisława Galla w 1930 r.
Rankiem 3 maja 1925 r. pojawiła się na placu przed kościołem marmurowa płyta ze złotym napisem: NIEZNANEMU ŻOŁNIERZOWI POLEGŁEMU W OBRONIE OJCZYZNY. Fundator też pozostał nieznany. Rok później umocowano ją na stałe i otoczono ogrodzeniem złożonym z czterech żeliwnych słupków, na których wspierał się łańcuch oraz drewnianymi sztachetkami. Nad płytą umieszczono skrzyżowane dwie pary lanc ułańskich, a pod nią umieszczono prochy żołnierzy I Brygady Legionistów poległych  22-26 października 1914 r. pod Anielinem i Laskami koło Pionek. Niemcy zlikwidowali Grób w 1940 r., a płyta została zniszczona . Po zakończeniu II wojny światowej władze komunistyczne nie wyrażały zgody na rekonstrukcję Grobu ze względów politycznych. Dopiero w 1995 r. wykonano kopię płyty według projektu Marka Szczepanika.
Zmienne koleje historycznego losu Polski i Radomia znalazły swój wyraz w nazewnictwie placu. Początkowo określano go Cerkiewny, potem od 1898 r. decyzją władz gubernialnych zmieniono nazwę na Soborny, a po wyjściu Rosjan w 1915 r. został placem Zielonym. Już od jesieni 1916 r. przybrał imię 3 Maja, które Niemcy zmienili w czasie okupacji na Adolf Hitlerplatz. Bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej w latach 1945-1948 stał się placem Konstytucji 3 Maja, po czym datę 3 maja komuniści wykreślili z nazwy, przywrócono ją jednak 27 kwietnia 1981 r.
Obecnie plac Konstytucji 3 Maja znów stał się patriotycznym sercem Radomia. Będziemy tu razem radośnie świętować i pamiętać o tych, dla których dobro Ojczyzny i Państwa było wartością najwyższą.

Piotr Bors

Reklama

Radomskie Wędrówki z historią - Wiwat maj! komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

SKRADZIONO SPRZĘT DJski

UWAGA! ZAGINĘŁA KONSOLA PIONEER! W dniu 19 października wypożyczono sprzęt marki Pioneer pewnej osobie z Radomia. Sprzęt - mikser DJM900 NEXUS, 2x..


Zobacz ogłoszenie

Praca na Podhalu

Witam. Poszukuje dziewczyny na stoisko z art. regiolnalnymi. Oferujemy w tym nocleg i wyżywienie


Zobacz ogłoszenie

SPAWACZ-MONTER

ZATRUDNIMY SPAWACZY I MONTERÓW - stal kwasoodporna. Miejsce pracy Łódź, zapewniamy transport i zakwaterowanie. telefon 575-855-620


Zobacz ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez twojradom.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

K MEDIA CONSULTING KRZYSZTOF GÓRAK z siedzibą w Radom 26-600, Andrzeja Struga 60/205

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"