Na czasie Religia Wiadomości Wyróżnione

Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego

Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego jest obchodzony w całym kraju 29 kwietnia. 79 lat temu miało miejsce wyzwolenie obozu koncentracyjnego Dachau, które było miejscem zagłady wielu polskich kapłanów, biskupów. Wśród ofiar byli również radomscy księża.

Wyniszczanie duchownych odbywało się w ramach operacji o nazwie „Tannenberg”, polegającej na bezwzględnej eliminacji elit przywódczych i moralnych Rzeczpospolitej. Według Niemców osoby duchowne wraz ze swoją pracą duszpasterską byli dla Polaków wsparciem i ostoją polskości. Niemcy uważali duchowieństwo za najbardziej niebezpieczną grupę, która przeszkadza im w skutecznym wyniszczaniu narodu polskiego. Dlatego już od pierwszych dni wojny polscy duchowni byli wyłapywani, aresztowani, więzieni i mordowani. Jednym z takich miejsc, gdzie ich wywożono i zabijano był obóz koncentracyjny Dachau.

W obozie tym polscy księża, biskupi byli niezwykle prześladowani, szykanowani, poniewierani, wyśmiewani, wyszydzani i męczeni na różne sposoby: bici, katowani, głodzeni, szczuci psami. Żyli w urągających warunkach, w nieustannym strachu i niepewności, pozbawieni możliwości odprawiania Mszy św., nabożeństw, odmawiania Brewiarza. Liturgię sprawowali potajemnie, często z narażeniem życia. Jednak podejmowali to ryzyko, gdyż to dawało im silę, aby znosić wszystkie cierpienia.

Wykonywali ciężkie prace, m.in. w pobliskich gospodarstwach rolnych. Przy uprawie roli ciągnęli pług. Pracowali przy budowie krematorium, w stolarni, w suszarni obozowej. Zimą usuwali śnieg z terenu obozu (przy odbywaniu kary musieli go usuwać gołymi rękami).

Wielu z nich umierało z wycieńczenia organizmu, spowodowanego ciężką pracą, głodem, oraz z nadmiernego wychłodzenia, w wyniku ciężkiego pobicia przez Niemców, a także z powodu wielu chorób, do których należały tyfus plamisty i brzuszny, choroby skóry, ropiejące wrzody.

Zdobycie i wyzwolenie obozu koncentracyjnego Dachau nastąpiło 29 kwietnia 1945 r., w niedzielę, o godz. 17:25, przez oddział amerykańskich żołnierzy 7 armii generała Pattona. Tego dnia, o godz. 21:00, według rozkazu wydanego dnia 14 kwietnia 1945 r. przez Heinricha Himmlera, miała nastąpić likwidacja całego obozu. Zamierzano zabić wszystkich pozostałych więźniów.

Polscy księża uznali zdobycie i wyzwolenie obozu za cud, którego Bóg dokonał za wstawiennictwem św. Józefa. Na kilka dni przed wyzwoleniem, 22 kwietnia, kapłani potajemnie odprawili Mszę Świętą i zawierzyli się św. Józefowi z Kaliskiego Sanktuarium. Tego dnia ślubowali Bogu, że jeżeli przeżyją, będą każdego roku pielgrzymować do Kalisza i nawiedzać Sanktuarium św. Józefa. Polscy księża byli wierni swoim przyrzeczeniom do końca życia. Ostatni z ocalonych, zmarł w 2013 r. Był nim ks. Leon Stępniak, kapłan archidiecezji poznańskiej.

W 2002 r. Episkopat Polski ustanowił Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego dla uczczenia pomordowanych w obozach koncentracyjnych.

Jak podaje Kościół Katolicki, w obozie Dachau więzionych było 2794 kapłanów, 1773 księży pochodziło z Polski. Ogółem zamordowano 1034 duchownych, w tym 868 było Polakami. Najwięcej duchownych, którzy tam zginęli, pochodziło z diecezji poznańskiej (147), włocławskiej (144) i łódzkiej (112). Wśród ofiar obozu zagłady Dachau byli również radomscy księża. Niektórzy z nich zostali zamordowani w obozie Auschwitz Birkenau..

Diecezja Radomska czci pięciu błogosławionych męczenników: księży Kazimierza i Stefana Grelewskich (bracia rodzeni), ks. Franciszka Rosłańca, ks. Bolesława Strzeleckiego oraz ks. Kazimierza Sykulskiego. Wszyscy są zaliczani do grona 108 błogosławionych męczenników II wojny światowej. Zbiorowej beatyfikacji dokonał papież Jan Paweł II w 1999 r. Wymienieni księża wspominani są w liturgii 16 czerwca.

Bł. ks. Kazimierz Grelewski (1907 – 1942), zginął w obozie koncentracyjnym Dachau, przez powieszenie na szubienicy. Przed śmiercią przebaczył swoim prześladowcom, wzywając ich aby kochali Pana Boga. Był spowiednikiem więźniów obozu. Na kapłana był wyświęcony w Górach Świętokrzyskich, w klasztorze Sióstr Bernardynek w Świętej Katarzynie. Kapłańską drogę rozpoczął od posługi wikariusza w radomskim kościele. Przez 13 lat był prefektem szkoły powszechnej (gimnazjum) im. Jana Kochanowskiego. Prowadził aktywną działalność w Kole Księży Prefektów. Dzieciom organizował kolonie. Brał udział w organizacji ruchu formacyjnego pod nazwą 'Tereski”. Był tam kierownikiem duchowym ponad 300 dziewcząt. Nigdy nie objął posady proboszcza, pomimo zdania egzaminów proboszczowskich. Przeszkodził mu w tym wybuch II wojny światowej. Z pierwszych dni wojny sporządził notatki. W czasie okupacji hitlerowskiej prowadził tajne nauczanie i udzielał się charytatywnie. Pełnił też funkcję rektora kościoła garnizonowego w Radomiu. W styczniu 1941 r. został aresztowany przez Gestapo. W ich siedzibie był przesłuchiwany i torturowany a stamtąd przewieziony do tymczasowego obozu w Skarżysku Kamiennej. Potem wraz z bratem i innymi osobami przewieziony został najpierw do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a następnie do obozu Dachau.

Bł. ks. Stefan Grelewski (1898 – 1941), zmarł z głodu i wycieńczenia w obozowym szpitalu Dachau. Kapłańską drogę rozpoczął od formacji w Seminarium Duchownym w Sandomierzu, oraz na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Po otrzymaniu święceń kapłańskich w katedrze sandomierskiej, wyjechał na studia do Strasburga, gdzie uzyskał stopień doktora prawa kanonicznego. W czasie studiów był duszpasterzem dla Polaków pracujących we Francji. Po ich ukończeniu został generalnym sekretarzem Związku Robotników Chrześcijańskich w Radomiu. Założył dla członków Związku dwutygodnik „Hasło”. Był także założycielem i redaktorem pisma katolickiego „Prawda katolicka”, oraz prefektem szkół radomskich. Troszczył się o bezrobotnych, działał charytatywnie w diecezjalnym Caritasie. Był prezesem Związku Inteligencji Polskiej w Radomiu. Współorganizował I Kongres Eucharystyczny Diecezji Sandomierskiej. Tłumaczył z języka niemieckiego religijne książki. Był odpowiedzialny za wydanie dwóch tomów Rocznika Diecezji Sandomierskiej. Założył pismo „Prawda Katolicka”. Był znawcą w dziedzinie wyznań i sekt religijnych. W czasie wojny, podobnie jak jego młodszy brat prowadził tajne nauczanie. Był też rektorem radomskiego kościoła pw. Świętej Trójcy. Aresztowany przez gestapo w styczniu 1941 r., torturowany i kolejno umieszczany w tych samych obozach, co jego młodszy brat Kazimierz.

Bł. ks. Franciszek Rosłaniec (1889 – 1942), zginął na zamku Hartheim, gdzie wraz z innymi więźniami został zagazowany. Wybitny biblista, spowiednik i rekolekcjonista, oraz profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Uważano go za kapłana głębokiej wiary. Pochodził z Wyśmierzyc, leżących w powiecie białobrzeskim. Do kapłańskiej drogi przygotowywał się w Seminarium Duchownym w Sandomierzu. Następnie podjął studia specjalistyczne w Papieskim Instytucie Biblijnym. Następnie studiował w Rzymie, najpierw na Uniwersytecie Gregoriańskim, a potem w Papieskim Instytucie Biblijnym. Święcenia kapłańskie otrzymał w Rzymie. Posiadał tytuł profesora zwyczajnego. Przed II wojną był sekretarzem w Polskim Towarzystwie Teologicznym w Warszawie. Udzielał się jako kurator Sodalicji Młodzieży Akademickiej. Pełnił również rolę zastępcy kuratora Koła Teologicznego Studentów. Prowadził publiczne odczyty z biblistyki i publikował popularnonaukowe artykuły w „Przeglądzie Katolickim” i „Głosie Kapłańskim”. Pełnił posługę kapelana i spowiednika u Sióstr Westiarek Jezusa. Był kapelanem w Przytulisku w Warszawie oraz spowiednikiem przy Zakładzie Wychowawczym dla Sierot. Głosił rekolekcje dla studentek, spowiadał dzieci. Angażował się także w życie społeczno-polityczne. Po wybuchu II wojny światowej prowadził potajemne nauczanie akademickie. W 1939 r. był dwukrotnie aresztowany przez Niemców. Aresztowany przez gestapo 12 listopada 1939 r., więziony w ich siedzibie w Warszawie, po ok. pół roku wywieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Do obozu koncentracyjnego w Dachau trafił w grudniu 1940 r. Zarówno w jednym jak i w drugim obozie prowadził tajną działalność duszpasterską.

Bł. ks. Bolesław Strzelecki (1896 – 1941), zmarł z wycieńczenia w obozie koncentracyjnym w Auschwitz Birkenau. Urodzony na Suwalszczyźnie, w miejscowości Poniemuniu, wychowany w Kuźni należącej do parafii Jastrząb (obecnie diecezja radomska). Jego formacja kapłańska odbywała się w sandomierskim Seminarium Duchownym. Święcenia kapłańskie otrzymał w kaplicy seminaryjnej. Był diakonem, a następnie wikariuszem w parafii św. Michała Archanioła w Ostrowcu Świętokrzyskim. Studiował na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie obronił pracę doktorską z prawa kanonicznego. Był spowiednikiem sióstr zakonnych, prefektem radomskich szkół oraz wizytatorem nauki religii. W latach 1935 – 1940 r. był rektorem kościoła św. Trójcy w Radomiu. Aktywnie udzielał się również w pracy charytatywnej i społecznej. Ofiarnie pomagał więźniom oraz ubogim. Od 1940 r. był proboszczem radomskiej parafii pw. Najświętszego Serca Jezusowego. Aresztowany 7 stycznia 1941 r. i osadzony najpierw w radomskim więzieniu, a potem w kwietniu tego samego roku, przewieziony do obozu koncentracyjnego w Auschwitz. W obozie tym było umieszczonych także wielu jego parafian, o których troszczył się także w tym strasznym miejscu, mianowicie żebrał dla nich o chleb.

Bł. ks. Kazimierz Sykulski (1882 – 1941), rozstrzelany w obozie koncentracyjnym w Auschwitz Birkenau. Gorliwy duszpasterz, działający charytatywnie i społecznie, sędzia sądu biskupiego, konsultor diecezjalny. Kapłańską drogę rozpoczął od formacji w Seminarium Duchownym w Sandomierzu. Świecenia kapłańskie przyjął w katedrze sandomierskiej. Potem studiował  w Petersburgu na Akademii Duchownej. Po jej ukończeniu uzyskał stopień  naukowy kandydata św. teologii. Był kapelanem więziennym i wikariuszem katedry sandomierskiej, potem duszpasterzem w Słupi Nadbrzeżnej, a następnie proboszczem w parafiach: św. Józefa w Skarżysku-Kamiennej, w Policznej, w kościele pw. Opieki NMP (obecnej katedrze radomskiej) i w Końskich. W czasie wojny bolszewickiej służył jako kapelan wojskowy. Był również posłem na Sejm Ustawodawczy Rzeczpospolitej Polskiej. Pełnił także rolę wizytatora katechetycznego w szkołach powszechnych. Uhonorowany godnością kanonika, następnie prałata i dziekana kapituły opatowskiej. Był kilkakrotnie aresztowany przez gestapo, jednak za trzecim razem nie udało mu się wyjść z tego cało. Początkowo umieszczony w radomskim więzieniu, a potem w październiku przewieziony do obozu koncentracyjnego w Auschwitz.

Źródła: muzeum1939.pl / swietyjozef.kalisz.pl / dw.com.pl

Foto: Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Radomiu Facebook