1 marca w całej Polsce obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. To dzień poświęcony tym, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni i podjęli walkę z narzuconą Polsce władzą komunistyczną.
Data nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1951 roku w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie zamordowano członków IV Komendy Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, będącego kontynuatorem tradycji Armii Krajowej. Wśród straconych znaleźli się m.in. Łukasz Ciepliński, Adam Lazarowicz, Mieczysław Kawalec, Józef Rzepka, Franciszek Błażej, Józef Batory i Karol Chmiel. Ich ciała zostały potajemnie pogrzebane, a miejsca pochówku do dziś nie wszystkich udało się odnaleźć.
Historia podziemia antykomunistycznego zaczęła się jeszcze w 1944 roku, gdy po wspólnej walce z Niemcami wielu żołnierzy Armii Krajowej zostało aresztowanych przez Sowietów i wywiezionych w głąb ZSRR. Część oddziałów, w tym V Brygada Wileńska dowodzona przez mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”, uniknęła rozbrojenia i kontynuowała działalność już na terenie powojennej Polski.
Walka trwała przez kolejne lata. Za symboliczny koniec zbrojnego oporu uznaje się śmierć Józefa Franczaka ps. „Lalek”, który zginął w 1963 roku podczas obławy. Na pamiątkę tej daty organizowane są 1 marca biegi „Tropem Wilczym” na dystansie 1963 metrów.
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych to także okazja do przypomnienia o cywilach wspierających podziemie. Wielu z nich zapłaciło za pomoc najwyższą cenę.
