– Nie chcemy na siłę opowiadać o doświadczeniach, których sami nie przeżyliśmy. Pokazujemy naszą rzeczywistość, by zachęcać do rozmowy i przełamywać tabu związane ze zdrowiem psychicznym – mówiła Marta Pudzianowska w rozmowie z Elvisem Strzeleckim. W trakcie rozmowy kierowniczka produkcji opowiedziała również m.in. o genezie grupy Radom Movie: „Akcja!”, międzynarodowych sukcesach filmu „Doskonała” oraz opiniach młodych ludzi na temat Radomia.
Praktycznie każdy z nas lubi oglądać filmy, podobnie zresztą jak słuchać muzyki. Nie każdy jednak decyduje się związać ze światem artystycznym. Co w Twoim przypadku było asumptem do tego, by zająć się filmem od strony twórczej?
Główną motywacją była chęć spróbowania czegoś nowego i lepszego poznania siebie. Byłam w ósmej klasie szkoły podstawowej, kiedy moja przyjaciółka Marysia wysłała mi ogłoszenie o naborze do projektu „Na musicalovo”. Zakładał on, że młodzież pod okiem profesjonalnych instruktorów stworzy pierwszy radomski musical filmowy. Z przyjaciółką zawsze byłyśmy wszędzie, więc i tym razem nie mogło nas zabraknąć w takim projekcie.
Później zaczęłam chodzić na zajęcia do Pracowni Nowych Mediów i tak już zostałam w tym uzależniającym świecie. Moja artystyczna dusza mogła się tutaj spełnić, a spotkania z ludźmi, z którymi dzieliłam wspólną pasję, stały się moim ulubionym momentem w tygodniu.
Skoro mowa o warsztatach „Na musicalovo” – jak wspominasz spędzony na nich czas, a co za tym idzie, swoje pierwsze doświadczenia na planie filmowym?
Po tym, jak zapisałam się na warsztaty „Na musicalovo”, dołączyłam do grupy reżyserskiej. Na początku mieliśmy zajęcia, podczas których poznawaliśmy, jak właściwie powstaje film, ponieważ większość z nas nie miała pojęcia, jak tworzy się takie
produkcje. Wspólnie pracowaliśmy nad scenariuszem, a następnie w wakacje mogliśmy stawiać pierwsze kroki na planie filmowym. Wtedy zobaczyłam, że to nie jest tak proste, jak mogłoby się wydawać. Przekonałam się, jak ważna jest praca w grupie i jak trudno czasem dokładnie określić, co chce się osiągnąć. Projekt zainteresował mnie jednak na tyle, że zostałam w tym świecie. Później na zajęciach tworzyłam własne etiudy, pielęgnowałam jedną z najważniejszych umiejętności, jaka istnieje, czyli pracę z innymi ludźmi i uczyłam się wyrażać swoje zdanie.
Należysz do grupy Radom Movie: „Akcja!”. Opowiedz nam coś więcej na temat Waszej działalności.
Młodzieżowa grupa filmowa Radom Movie: „Akcja!” powstała z inicjatywy Michała Grosiaka, naszego instruktora i opiekuna artystycznego oraz uczestników zajęć filmowych w ramach Pracowni Nowych Mediów działającej przy radomskim Amfiteatrze. Grupa powstała na potrzeby festiwalu „Włącz”. Wtedy narodził się pomysł, by zacząć poruszać tematy bliskie młodym ludziom. Zaczęliśmy opowiadać o tym, co znamy najlepiej – o naszych problemach i przeżyciach. Bardzo lubię mówić, że są to filmy tworzone przez młodzież dla młodzieży, ale niosące przekaz również dla dorosłych. Dorośli często poruszają te tematy, ale nie zawsze je rozumieją. Bazując na własnych historiach, chcemy pokazać naszą perspektywę i zostać wysłuchani. W grupie każdy może znaleźć swoje miejsce i być sobą. Jej skład stale się zmienia, dlatego jesteśmy otwarci na nowe twarze. Sama zaczynałam na zajęciach reżyserskich, ale ostatecznie odnalazłam się w roli kierowniczki produkcji oraz w działaniach promocyjnych. Praca w grupie filmowej dała mi szansę na rozwój na wielu płaszczyznach i dzięki temu mogłam poznać wielu cudownych ludzi, z którymi przyjaźnię się do dziś.
Wasz poprzedni film „… który skrzywdziłeś” zdobył 7 nagród na ogólnopolskich festiwalach. Kolejny, czyli „Doskonała”, osiągnął sukces za granicą – otrzymaliście za niego Brązowy Medal Fundacji UNICA podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmów Niezależnych UNICA. Jak wspominasz uczestnictwo w tym festiwalu i co czułaś, kiedy odbieraliście Wasze wyróżnienie?
Kiedy po raz pierwszy usłyszałam, że nasz film został wyróżniony spośród polskich produkcji kina niezależnego i będzie reprezentował nasz kraj na festiwalu w Szwajcarii, myślałam, że się przesłyszałam. Okazało się jednak, że to prawda. Wszyscy byliśmy w ogromnym szoku. Niecodziennie otrzymuje się taką wiadomość. Jestem niezmiernie wdzięczna, że mogłam pojechać do Szwajcarii. Lugano to przepiękna miejscowość nad jeziorem, w której czas płynie inaczej. Wyjazd był tym bardziej wyjątkowy, że pojechaliśmy ekipą, w której znamy się
od pierwszego projektu, czyli „Na musicalovo”: Michał Grosiak, który niezmiennie jest opiekunem artystycznym i instruktorem naszej grupy, Julka Banasik, odtwórczyni głównej roli zarówno w „Doskonałej”, jak i efekcie pierwszych warsztatów „Pulsie Sióstr” oraz ja – kierowniczka produkcji. Przez cały wyjazd nie mogliśmy uwierzyć, że to wszystko dzieje się naprawdę. Kilka lat temu nikt nie pomyślałby, że po takim czasie spotkamy się razem na festiwalu filmowym w Szwajcarii.
Festiwal był bardzo interesujący. Cenne było dla mnie zobaczenie kina niezależnego powstającego w różnych częściach świata. Najbardziej zapadły mi w pamięć filmy z Korei Południowej. Zaciekawił mnie sposób opowiadania historii z innego kręgu kulturowego, a także byłam pod wrażeniem technicznego wykonania tych produkcji. Sam moment wyjścia na scenę i odebrania nagrody był surrealistyczny. Stałyśmy z Julką obok siebie i kiedy usłyszałyśmy, że otrzymałyśmy Brązowy Medal, jedyne, co pamiętam, to szczery uśmiech, którym się wtedy obdarzyłyśmy. Niesamowite jest to, że naszą pracę, w którą wkładamy całe serce, docenili również poza Polską.
Ostatnio odnieśliśmy kolejny międzynarodowy sukces. Film „Doskonała” zdobył pierwsze miejsce na 68. Międzynarodowym Festiwalu Filmów Amatorskich R8 w Rychnovie nad Kněžnou. Bardzo się cieszę, że ten trudny temat, który poruszamy, dociera do kolejnych odbiorców, a film wzbudza dyskusje wśród ludzi z różnych krajów. Ta wygrana cieszy nas tym bardziej, że w jury zasiadali pracownicy FAMU w Pradze, czyli jednej z najstarszych i najbardziej prestiżowych szkół filmowych w Europie.
Wasze filmy pokazują, jak wygląda trudna strona życia młodych ludzi. W „…który skrzywdziłeś” podjęliście tematykę przemocy w szkołach średnich, a w „Doskonałej” opowiadacie o nastolatce, która żyje pod presją oczekiwań rodziców i otoczenia. Z jakimi reakcjami, zarówno ze strony młodych osób, jak i dorosłych spotykacie się najczęściej, jeśli chodzi o Waszą twórczość?
Młodzi ludzie zazwyczaj rozumieją nasz przekaz i potrafią się z nim utożsamić. Nie mydlimy im oczu ani nie próbujemy zmieniać rzeczywistości, którą widzimy. Dorośli zwykle przychylnie odnoszą się do naszych filmów, ale nie zawsze je rozumieją. Pojawiały się sugestie, że w naszych produkcjach postacie dorosłych nie są rozwinięte wystarczająco dogłębnie. Dorośli są ważnym elementem naszych opowieści, jednak to nie o nich są te historie. Nie chcemy na siłę opowiadać o doświadczeniach, których sami nie przeżyliśmy. Pokazujemy naszą rzeczywistość, by zachęcać do rozmowy i przełamywać tabu związane ze zdrowiem psychicznym.
Historia „Doskonałej” jest mi szczególnie bliska, ponieważ w czasie, gdy powstawała, sama mierzyłam się z depresją. Moje doświadczenia nieco różniły się od przeżyć głównej bohaterki, ale moje spojrzenie na przechodzenie przez kryzys psychiczny było brane pod uwagę podczas pracy nad filmem. To również sprawia, że ta produkcja jest dla mnie wyjątkowo ważna. Stała się pewną formą autoterapii.
„Krwawy piątek” w polskich szkołach pokazał, jak bardzo potrzebujemy budowania mostów między młodzieżą a dorosłymi. Wasza działalność może być w tym pomocna, ponieważ mówicie o emocjach młodych ludzi. Jak Ty to postrzegasz?
Często dochodzi do nagonki młodych na dorosłych i dorosłych na młodych. Uważam, że jest to absolutnie niepotrzebne. Każdy z nas jest po prostu człowiekiem i za każdym kryje się jakaś historia. Nie przyprawiajmy sobie nawzajem Gombrowiczowskiej „gęby”. Zamiast od razu oceniać, warto zastanowić się, dlaczego ktoś zachowuje się w określony sposób i spróbować z nim porozmawiać.
Wcześniej pytałeś również o to, jak dorośli postrzegają naszą twórczość. Rok temu, podczas Kongresu Zarządzania Oświatą w Zakopanem, miałam przyjemność uczestniczyć wraz z Michałem w specjalnym pokazie naszego filmu oraz panelu dyskusyjnym. Wtedy po raz pierwszy publicznie podzieliłam się swoim doświadczeniem związanym z depresją. Bardzo się tego obawiałam, ponieważ zdrowie psychiczne wciąż pozostaje tematem, o którym się mało mówi. Moje obawy jednak się nie potwierdziły. Cała sala pedagogów pogratulowała mi odwagi, a co najważniejsze moje wystąpienie stało się impulsem do dalszej dyskusji. Uczestnicy zaczęli dzielić się własnymi doświadczeniami i chcieli poznać moją opinię na temat pracy z osobami w kryzysie psychicznym. W ten sposób udało się zbudować most między dorosłymi a młodzieżą. Uważam, że był to jeden z największych sukcesów, jakie mogliśmy osiągnąć dzięki temu filmowi.
Dzięki m.in. Wam Radom staje się ważnym miastem na popkulturowej mapie Polski. Jakie opinie o Radomiu słyszysz najczęściej od swoich koleżanek i kolegów?
Wiele osób niezmiennie żartuje sobie z Radomia, ale nigdy nie spotkałam się z tym, by robiono to w negatywny czy chamski sposób. Wynika to raczej z tego, że pewien wizerunek Radomia na dobre zakorzenił się w kulturze. Lubię jednak opowiadać znajomym o naszym mieście. Największe zdziwienie budzą w nich niecodzienne rzeźby znajdujące się na miejskim szlaku, a w szczególności pomnik serka homogenizowanego. Zawsze wywołuje to wiele emocji i niedowierzania.
Myślę, że jako mieszkańcy nie do końca doceniamy możliwości, jakie daje nam Radom. Uważam, że to naprawdę bezpieczne miasto i cieszę się, że właśnie tutaj dorastałam. Nie zgadzam się też ze stwierdzeniem, że nic się tu nie dzieje. Organizujemy świetne wydarzenia o zasięgu krajowym i międzynarodowym, takie jak Kameralne Lato, Freedom Film Festival czy Festiwal Gombrowiczowski, a także wiele mniejszych imprez, które są równie ciekawe. Kiedy opowiadam o nich znajomym lub gdy obserwują moją działalność i działania naszej grupy filmowej, są pod wrażeniem. Nikt nie spodziewa się, że dzieje się u nas tak wiele. Uważam, że warto szerzej nagłaśniać te inicjatywy i więcej inwestować w otwieranie Radomia na turystów.
Wielu moich znajomych już odwiedziło Radom i bardzo im się spodobało, a kolejni chcieliby tu przyjechać. Podróżowanie i studia w Krakowie sprawiły, że jeszcze bardziej doceniłam rodzinne miasto. Oczywiście Radom nie jest idealny, ale żadne miasto takie nie jest. Chętnie zostałabym tutaj po studiach, gdybym miała realne możliwości rozwoju zawodowego.
Nad jakim projektem planujecie teraz pracować w grupie Radom Movie: „Akcja!”?
Minionego lata pracowaliśmy nad nowym filmem. Historia ponownie opiera się na przeżyciach jednej z uczestniczek grupy Radom Movie: „Akcja!” skupia się na relacji matki z córką. Nie chcę jednak zdradzać zbyt wiele, bo jeszcze nie pora na szczegóły. Obecnie jesteśmy na etapie postprodukcji, a premiery możemy spodziewać się w przyszłym roku.
Zachęcam wszystkich młodych ludzi, którzy chcieliby spróbować czegoś nowego i wejść w świat kina do zapisania się na zajęcia sceniczno-filmowe oraz aktorskie w Pracowni Nowych Mediów w radomskim Amfiteatrze. To właśnie stamtąd wyrastamy i tam opieramy większość naszych działań.
Czy Ty sama planujesz zająć się zawodowo filmem w przyszłości?
Trochę odeszłam od filmu, ale nie całkowicie. Skręciłam w stronę marketingu i nowych technologii. Obecnie studiuję Digital Media i rozwijam się w zakresie tworzenia contentu oraz marek osobistych. Nadal jest to jednak związane z obrazem i opowiadaniem historii. Doświadczenie filmowe bardzo przydaje mi się w obecnej pracy twórczej.
Poza tym wchodzę w świat edukacji medialnej. Ostatnio prowadziłam warsztaty dziennikarsko-medialne dla młodzieży podczas Festiwalu Gombrowiczowskiego w Radomiu. To kolejne wyzwanie, które pozwala mi się rozwijać. Dużą satysfakcję daje mi przekazywanie wiedzy o mediach, ponieważ edukacja medialna wciąż jest obszarem, który nadal nie jest do końca zagospodarowany, przez co warto się w nim kształcić, bo można stać się w nim specjalistą i wypełnić tę niszę.
Na koniec chcę Cię zapytać o 3 filmy, które wzbudziły w Tobie pasję do kina.
Od dziecka ogromne wrażenie robiły na mnie animacje i efekty specjalne. Moją intuicję artystyczną kreowałam na bajkach Disneya, jednak pierwszymi filmami, które obejrzałam świadomie, były wszystkie trzy filmy z uniwersum Narnii. Uważam, że bardzo rozwinęły moją wrażliwość, zarówno jako odbiorczyni filmów, jak i sztuki w szerszym znaczeniu. Dzięki nim nauczyłam się dostrzegać różne alegorie i nawiązania w dziełach. Jednocześnie świetne efekty specjalne zmotywowały mnie do zainteresowania się grafiką 3D i rozwijania się w tej dziedzinie.
