12 lipca obchodzimy Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej – święto państwowe ustanowione w hołdzie mieszkańcom polskich wsi, którzy podczas II wojny światowej wykazali się niezwykłą odwagą, patriotyzmem i poświęceniem. To dzień pamięci o tych, którzy walczyli z okupantem, pomagali potrzebującym i ponieśli ogromne ofiary w czasie wojennej zawieruchy.
Święto zostało ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 29 września 2017 roku. Data 12 lipca nawiązuje do tragicznych wydarzeń z 1943 roku i pacyfikacji wsi Michniów w województwie świętokrzyskim, która stała się symbolem cierpienia mieszkańców polskich miejscowości represjonowanych przez niemieckiego okupanta.
W czasie II wojny światowej polska wieś odegrała niezwykle ważną rolę w walce o przetrwanie narodu. Mieszkańcy wsi, mimo ogromnego zagrożenia ze strony okupantów, angażowali się w działalność konspiracyjną, wspierali oddziały partyzanckie oraz pomagali osobom prześladowanym.
Rolnicy dostarczali żywność mieszkańcom miast oraz żołnierzom Polskiego Państwa Podziemnego. Wielu z nich narażało własne życie, udzielając schronienia osobom ukrywającym się przed Niemcami, w tym Żydom oraz osobom wysiedlonym ze swoich domów.
Pomoc często oznaczała ryzyko brutalnych represji. Niemieckie władze okupacyjne stosowały odpowiedzialność zbiorową, dokonując pacyfikacji całych miejscowości, mordując mieszkańców, paląc zabudowania i konfiskując majątek.
Ofiarami represji byli także mieszkańcy Kresów Wschodnich, którzy doświadczyli masowych mordów, wysiedleń oraz prześladowań.
Szczególne miejsce w historii zajmuje wieś Michniów, gdzie w lipcu 1943 roku Niemcy dokonali jednej z najbardziej brutalnych pacyfikacji polskiej miejscowości.
Powodem represji była pomoc udzielana przez mieszkańców Michniowa polskim partyzantom działającym w okolicznych lasach. 12 lipca 1943 roku niemieckie oddziały otoczyły wieś i rozpoczęły akcję wymierzoną przeciwko jej mieszkańcom.
Ludność była mordowana, a zabudowania zostały spalone. W wyniku pacyfikacji zginęło ponad 200 osób – mężczyzn, kobiet i dzieci. Wśród ofiar znalazły się także niemowlęta i najmłodsi mieszkańcy wsi.
Zbrodnia w Michniowie stała się symbolem cierpienia tysięcy polskich wsi, które podczas okupacji poniosły ogromne straty za pomoc udzielaną ruchowi oporu i osobom prześladowanym.
Dziś w Michniowie znajduje się Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich, które upamiętnia ofiary niemieckich represji oraz przypomina o losie mieszkańców polskich miejscowości w czasie II wojny światowej.
Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej jest okazją do przypomnienia, że historia II wojny światowej to nie tylko wydarzenia na frontach i w dużych miastach. To także codzienna walka milionów mieszkańców małych miejscowości i gospodarstw, którzy mimo strachu i zagrożenia pozostali wierni wartościom takim jak solidarność, pomoc drugiemu człowiekowi i przywiązanie do ojczyzny.
Obchodząc 12 lipca to święto, oddajemy hołd mieszkańcom polskich wsi – zarówno tym, którzy walczyli z bronią w ręku, jak i tym, którzy wspierali innych, często płacąc za swoją postawę najwyższą cenę.
