5 maja 1945 roku oddziały Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych wyzwoliły niemiecki obóz koncentracyjny dla kobiet w Holiszowie na terenie dzisiejszych Czech. W wyniku akcji uwolniono około 700 więźniarek, w tym Polki i Żydówki, a do niewoli trafiło kilkuset członków niemieckiej załogi.
Wiosną 1945 roku Brygada Świętokrzyska NSZ, przemieszczając się na zachód w obliczu zbliżającego się frontu sowieckiego, znalazła się na terenie Protektoratu Czech i Moraw. W tym okresie jednostka nawiązała kontakt z wojskami amerykańskimi i została przez nie uznana za formację sojuszniczą.
Właśnie w tych okolicznościach, 5 maja 1945 roku, polscy partyzanci przeprowadzili atak na niemiecki obóz koncentracyjny w Holiszowie (KL Holleischen), będący filią obozu Flossenbürg. W obozie przebywały kobiety zmuszane do pracy w zakładach zbrojeniowych.
Akcja zakończyła się szybkim opanowaniem obiektu i uwolnieniem więźniarek. Szacuje się, że uratowano około 700 osób, wśród nich Polki oraz Żydówki z różnych krajów Europy. Do niewoli trafiło również kilkuset Niemców, w tym członkowie SS oraz strażniczki obozowe. W starciu rannych zostało dwóch polskich żołnierzy.
Jak wskazują historycy, obóz w Holleischen funkcjonował jako miejsce pracy przymusowej związane z produkcją amunicji. W końcowej fazie wojny pojawiały się również rozkazy dotyczące likwidacji więźniów w przypadku zbliżenia się wojsk alianckich.
Brygada Świętokrzyska była jedną z największych formacji Narodowych Sił Zbrojnych działających w czasie II wojny światowej. Jej działalność obejmowała zarówno walki z okupantem niemieckim, jak i starcia z oddziałami komunistycznego podziemia oraz działania związane z wycofywaniem się na zachód Europy.
Po wyzwoleniu Holiszowa oddział nawiązał współpracę z wojskami amerykańskimi, a następnie został przeniesiony na teren Niemiec, gdzie część żołnierzy trafiła do Polskich Kompanii Wartowniczych.
