W Radomiu oraz w kilku miejscowościach regionu pojawiają się propozycje tworzenia trwałych znaków pamięci w przestrzeni publicznej. Nazwy rond, miejsca pamięci czy tablice edukacyjne to elementy ogólnopolskiej inicjatywy „Sztafeta Pokoleń”, której celem jest przypominanie o ważnych wydarzeniach i ofiarach historii XX wieku oraz budowanie lokalnej świadomości historycznej.
„Sztafeta Pokoleń” to projekt o charakterze społecznym i edukacyjnym, którego twórcy zwracają uwagę na niedostateczną obecność pamięci historycznej w codziennej przestrzeni miast i gmin. Jak podkreślają inicjatorzy, brak materialnych znaków pamięci sprawia, że dramatyczne wydarzenia sprzed lat stopniowo znikają z powszechnej świadomości, szczególnie na poziomie lokalnym. Celem inicjatywy jest temu przeciwdziałać poprzez wprowadzanie do przestrzeni publicznej widocznych i trwałych form upamiętnienia.
Projekt nie ogranicza się do jednego rodzaju działań. W różnych miejscowościach pojawiają się propozycje nadania nazw rondom, tworzenia miejsc pamięci przy ważnych węzłach komunikacyjnych czy uzupełniania przestrzeni o tablice informacyjne, które w przystępny sposób wyjaśniają kontekst historyczny danego upamiętnienia. W założeniu mają to być symbole obecne w codziennym życiu mieszkańców, a nie wyłącznie elementy związane z rocznicowymi uroczystościami.
W Radomiu zaproponowano nadanie jednej z nowych inwestycji drogowych nazwy „Rondo Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu”. Inicjatorzy wskazują, że byłby to sposób oddania hołdu Polakom zamordowanym w latach 1943–1945 oraz trwałe przypomnienie o wydarzeniach, które przez dziesięciolecia pozostawały tematem trudnym i często pomijanym w debacie publicznej. Propozycja wpisuje się w szerszy kontekst nowo ustanowionego Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu, obchodzonego 11 lipca.
Podobne inicjatywy pojawiają się także poza Radomiem. W Siczkach wysunięto pomysł nadania nowemu rondu nazwy „Rondo 1000-lecia Królestwa Polskiego”, która miałaby nawiązywać do tysiącletniej tradycji polskiej państwowości i zbliżającej się rocznicy koronacji Bolesława Chrobrego. W Jedlińsku rozważana jest propozycja nadania patriotycznej i historycznej nazwy rondu w centralnej części miejscowości, co – zdaniem inicjatorów – mogłoby nadać temu miejscu dodatkowy wymiar edukacyjny i tożsamościowy.
Część działań w ramach „Sztafety Pokoleń” wykracza poza samo nazewnictwo. W Tczowie, przy rondzie zlokalizowanym obok kościoła św. Jana Chrzciciela, pojawiła się koncepcja stworzenia Miejsca Pamięci uzupełnionego o tablicę informacyjną. Jej zadaniem byłoby przybliżenie mieszkańcom i osobom odwiedzającym gminę znaczenia danego upamiętnienia oraz kontekstu historycznego, którego dotyczy. Podobne pomysły dotyczą również Zwolenia, gdzie rondo na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 12 z ulicami Pionkowską i Armii Krajowej miałoby zostać zagospodarowane jako przestrzeń pamięci o charakterze lokalnym i narodowym.
Twórcy inicjatywy podkreślają, że przestrzeń publiczna – ulice, ronda czy place – ma ogromny potencjał w budowaniu świadomości historycznej. Są to miejsca codziennie mijane przez setki lub tysiące osób, dlatego nawet symboliczne formy upamiętnienia mogą oddziaływać długofalowo i docierać do kolejnych pokoleń mieszkańców.
Na obecnym etapie wszystkie opisane propozycje mają charakter społeczny i wymagają przejścia formalnych procedur decyzyjnych w samorządach. Inicjatorzy „Sztafety Pokoleń” deklarują otwartość na dialog oraz współpracę z władzami lokalnymi i mieszkańcami.
Jak zaznaczają, celem projektu nie jest narzucanie rozwiązań, lecz inicjowanie rozmowy o historii i jej miejscu w przestrzeni wspólnej. Propozycje w Radomiu i regionie dostępne są TUTAJ.
