31 lipca 1902 roku na świat przyszedł Adam Gomuła „Bej” – działacz Stronnictwa Narodowego, żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i dowódca oddziału partyzanckiego działającego na terenie powiatu radomskiego. IPN Delegatura w Radomiu przypomina historię jednej z postaci związanych z powojennym podziemiem niepodległościowym.
Adam Gomuła urodził się 31 lipca 1902 roku w Sławnie jako syn Jana i Franciszki z domu Ługowskiej. Był związany z regionem radomskim – mieszkał w Zatopolicach, a po latach zmarł 19 listopada 1967 roku w Radomiu. Jego ostatni znany stopień wojskowy to porucznik.
Przed wybuchem II wojny światowej angażował się w działalność polityczną. W wieku 30 lat był już aktywnym działaczem Stronnictwa Narodowego, gdzie organizował struktury partyjne na terenie gmin Zakrzew, Wolanów i Przytyk w powiecie radomskim.
Po rozpoczęciu wojny zaangażował się w działalność konspiracyjną. Początkowo działał w Narodowej Organizacji Wojskowej, a od 1942 roku w Narodowych Siłach Zbrojnych. Odpowiadał m.in. za organizację jednej z placówek oraz kierował propagandą NSZ na terenie powiatu radomskiego.
W wyniku akcji scaleniowej oddział dowodzony przez „Bartosza”, w którym działał Gomuła, został włączony do struktur Armii Krajowej.
Po zakończeniu wojny, w związku z represjami ze strony komunistycznego aparatu bezpieczeństwa, Adam Gomuła ponownie podjął działalność konspiracyjną. Od kwietnia 1945 roku dowodził oddziałem partyzanckim liczącym około 30 osób. Według części źródeł grupa mogła liczyć nawet do 90 żołnierzy.
Oddział „Beja” podlegał organizacyjnie pod Okręg XV NSZ dowodzony przez majora Stefana Figurskiego „Zenona”. 9 września 1945 roku jego żołnierze uczestniczyli w jednej z największych akcji podziemia antykomunistycznego w regionie – rozbiciu więzienia w Radomiu.
Operacją dowodził porucznik Stefan Bembiński „Sokół”. Zadaniem ludzi Adama Gomuły było zabezpieczenie budynku przy ulicy Kościuszki 6, gdzie mieścił się Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Żołnierze „Beja” mieli uniemożliwić funkcjonariuszom UB opuszczenie obiektu.
Kilka tygodni później, 16 listopada 1945 roku, bezpieka rozbiła struktury XV Okręgu NSZ. Aresztowano m.in. Adama Gomułę oraz majora Stefana Figurskiego. Proces przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Kielcach zakończył się 24 sierpnia 1946 roku. Gomuła został skazany na 10 lat więzienia, a na wolność wyszedł w 1952 roku.
Z oddziałem „Beja” związani byli również inni żołnierze podziemia niepodległościowego, m.in. chorąży Antoni Owczarek „Zygadło” oraz podporucznik Antoni Soból „Dołęga”.
Źródło: IPN Delegatura w Radomiu
