W 2026 roku obchodzimy 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja – pierwszej w Europie i drugiej na świecie nowoczesnej ustawy zasadniczej. Dokument z 1791 roku do dziś pozostaje symbolem walki o silne i suwerenne państwo.
Konstytucja 3 Maja została uchwalona 3 maja 1791 roku przez Sejm Czteroletni i była próbą ratowania Rzeczypospolitej Obojga Narodów po pierwszym rozbiorze. Jej głównym celem było wzmocnienie państwa, ograniczenie ingerencji obcych mocarstw oraz uporządkowanie ustroju.
Była to pierwsza w Europie i druga na świecie – po konstytucji Stanów Zjednoczonych – spisana ustawa zasadnicza. Wprowadzała nowoczesny model monarchii konstytucyjnej, który w wielu krajach Europy pojawił się dopiero w XIX wieku.
Twórcami dokumentu byli król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj oraz marszałek Sejmu Czteroletniego Stanisław Małachowski. Konstytucja składała się z preambuły i 11 artykułów, które regulowały najważniejsze kwestie ustrojowe, społeczne i gospodarcze, a także określały rolę władzy i miejsce Kościoła w państwie.
Choć obowiązywała zaledwie rok, jej znaczenie historyczne jest ogromne. Upadek Konstytucji nastąpił w wyniku przystąpienia króla do konfederacji targowickiej oraz wojny z Rosją, co doprowadziło do kolejnego rozbioru Polski w 1793 roku.
Mimo krótkiego obowiązywania, Konstytucja 3 Maja stała się symbolem dążeń do niepodległości, reform i nowoczesnego państwa. Przez lata była ważnym elementem budowania tożsamości narodowej, szczególnie w okresie zaborów.
Święto Konstytucji 3 Maja ma również burzliwą historię. W czasie II wojny światowej było zakazane, a po wojnie władze komunistyczne zastąpiły je obchodami 1 maja. Do kalendarza świąt państwowych powróciło w 1981 roku, a od 1990 roku jest jednym z najważniejszych dni w polskim kalendarzu.
Źródło: gov.pl
