Dorothea Lynde Dix (ur. 4 kwietnia 1802 w Hampden, zm. 17 lipca 1887 w Trenton) była amerykańską pielęgniarką oraz rzeczniczką praw osób umysłowo chorych. Jej działalność odegrała kluczową rolę w zmianie podejścia do osób z zaburzeniami psychicznymi w XIX wieku, a jej praca przyczyniła się do rozwoju późniejszych form terapii i systemów opieki psychiatrycznej.
Dorothea Dix wychowywała się początkowo w domu rodzinnym, gdzie już od najmłodszych lat musiała opiekować się niepełnosprawną matką oraz dwoma młodszymi braćmi. W wieku dwunastu lat przeniosła się do Bostonu, gdzie zamieszkała u swojej majętnej babki. W związku z problemami wychowawczymi została później skierowana do swojej babki stryjecznej w Worcester.
To właśnie tam zaczęły ujawniać się jej zdolności pedagogiczne. Dix była samoukiem – wiedzę zdobywała głównie w domu oraz podczas publicznych wykładów. Już w wieku czternastu lat prowadziła własną szkołę dla małych dzieci. Pracowała również jako nauczycielka, guwernantka i pisarka. Intensywna praca i przeciążenie organizmu doprowadziły jednak do pogorszenia jej stanu zdrowia – zachorowała na gruźlicę. W 1836 roku, na zalecenie lekarzy, wyjechała do Anglii, gdzie spędziła 18 miesięcy w posiadłości rodziny Rathbone w Liverpoolu. Pobyt ten umożliwił jej kontakt z brytyjskimi reformatorami społecznymi, co miało ogromny wpływ na jej późniejszą działalność.
Po powrocie do Stanów Zjednoczonych Dix, nie mogąc kontynuować pracy nauczycielskiej z powodu stanu zdrowia, w 1841 roku rozpoczęła pracę z więźniarkami w szkółce niedzielnej w ośrodku penitencjarnym East Cambridge. To właśnie wtedy dokonała obserwacji, które stały się punktem zwrotnym jej życia.
Zauważyła dramatyczne warunki, w jakich przetrzymywane były kobiety, szczególnie te z zaburzeniami psychicznymi. Osoby chore psychicznie często były traktowane jak przestępcy, zamykane w zimnych, pozbawionych opieki pomieszczeniach, bez odpowiedniego leczenia i podstawowych warunków godności.
Dix rozpoczęła szeroko zakrojoną działalność na rzecz poprawy ich sytuacji. Dokumentowała przypadki nadużyć i przedstawiała je władzom stanowym, domagając się stworzenia specjalistycznych instytucji dla osób chorych psychicznie. Jej działania doprowadziły do tego, że władze stanu Massachusetts zaczęły tworzyć pierwsze tego typu placówki. Jej praca została również zauważona w innych stanach USA, co zwiększyło skalę reform.
W wyniku rosnącego znaczenia jej działań powierzono jej także zadanie przygotowania reformy więziennictwa oraz systemu szkół dla niewidomych.
W czasie wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych Dorothea Dix została mianowana przełożoną pielęgniarek w armii Unii. Odpowiadała za organizację naboru oraz szkolenie tysięcy pielęgniarek, tworząc Wojskowy Korpus Pielęgniarski.
Jej działalność nie była jednak pozbawiona trudności – dochodziło do konfliktów z wysokimi rangą oficerami, między innymi z powodu jej niechętnego podejścia do zatrudniania kobiet związanych z zakonami religijnymi. Mimo tych sporów pełniła swoją funkcję do 1866 roku.
Po zakończeniu wojny powróciła do działalności reformatorskiej w obszarze więziennictwa i opieki zdrowotnej. Pracowała aktywnie aż do 1881 roku, kontynuując swoją misję poprawy warunków życia osób chorych i osadzonych.
Dorothea Dix była jedną z najważniejszych postaci XIX-wiecznych reform społecznych w USA. Jej działania przyczyniły się do zmiany postrzegania osób chorych psychicznie – z osób izolowanych i wykluczonych społecznie stały się one pacjentami wymagającymi opieki i leczenia.
Jej praca miała również wpływ na rozwój systemów opieki psychiatrycznej oraz późniejszych form terapii. Dzięki jej determinacji rozpoczął się proces humanizacji opieki nad osobami potrzebującymi wsparcia, a jej działalność uznaje się dziś za fundament nowoczesnej pracy socjalnej i wolontariatu instytucjonalnego.
Artykuł opublikowano w ramach projektu realizowanego przez Radomską Inicjatywę Młodzieżową pn. „Rozwój systemu wolontariatu w powiecie Radomskim” sfinansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.
Źródło: Wikipedia
