W niedzielę, 18 października, w Radomiu odbędzie się wykład poświęcony płk. Janowi Tadeuszowi Sońcie ps. „Ośka”, żołnierzowi Batalionów Chłopskich i dowódcy oddziału partyzanckiego. Spotkanie zaplanowano na godz. 17 w Centrum Organizacji Pozarządowych przy Rynku 15. Wykład wygłosi Marcin Sołtysiak, a wstęp będzie bezpłatny.
Wydarzenie pod hasłem „Jan Sońta Ośka (1919–1990) – bohater Polski Podziemnej” organizują Klub „Gazety Polskiej” w Radomiu oraz Związek Piłsudczyków Radom. Podczas spotkania mają zostać przybliżone życie Sońty, jego działalność konspiracyjna i udział w walce o niepodległość Polski.
Jan Tadeusz Sońta, znany również pod pseudonimem „Jaś”, urodził się 8 października 1919 roku w Świesielicach, w rodzinie chłopskiej. Działalność społeczną i polityczną rozpoczął w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1939 roku podjął naukę na Wydziale Drogowo-Budowlanym Średniej Szkoły Technicznej w Radomiu. Ukończył ją po zakończeniu niemieckiej okupacji.
W 1940 roku utworzył grupę konspiracyjną „Ośka”. Dwa lata później weszła ona w struktury Batalionów Chłopskich. Z czasem rozrosła się do około tysiąca osób, a działająca w jej ramach jednostka przyjęła nazwę Partyzanckiego oddziału BCh „Ośka”, którego dowódcą został Sońta.
Oddział prowadził działalność partyzancką podczas II wojny światowej. Współpracowało także z innymi oddziałami podziemia. W październiku 1944 roku żołnierze z jego struktur uczestniczyli w potyczce pod Chotczą, podczas której partyzantom udało się przebić przez linię frontu.
Po przejściu frontu Jan Sońta ujawnił się i zaangażował w organizowanie struktur Milicji Obywatelskiej. W lutym 1945 roku został skierowany do pracy w Komendzie Głównej MO, gdzie pełnił funkcję inspektora. W tym samym roku trafił na Rzeszowszczyznę jako doradca dowódcy 28. pułku piechoty 9. Dywizji Piechoty Wojska Polskiego.
11 sierpnia 1945 roku został aresztowany i skazany na karę śmierci. Wyrok zmieniono na 12 lat więzienia. Sońta opuścił więzienie 6 stycznia 1954 roku w ramach amnestii.
Po wyjściu na wolność pracował między innymi w przedsiębiorstwie budowlanym w Kielcach oraz w Spółdzielni Transportu Wiejskiego. Był również prezesem zarządu okręgu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Kielcach. Jesienią 1989 roku współdziałał przy reaktywowaniu Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Jan Sońta zmarł 30 października 1990 roku. 10 września 1992 roku Sąd Najwyższy w Warszawie unieważnił dawne wyroki wobec niego, rehabilitując go już po śmierci.
Pamięć o Janie Sońcie jest obecna również w Radomiu. W październiku 1998 roku w kościele garnizonowym pw. św. Stanisława Biskupa wmurowano tablicę upamiętniającą jego postać.
Sońta został również odznaczony Medalem „Za zasługi dla ruchu ludowego” w 1984 roku. Spoczywa na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Limanowskiego w Radomiu.
Wykład poświęcony jego życiu i działalności odbędzie się w niedzielę, 18 października 2026 roku, o godz. 17 w Centrum Organizacji Pozarządowych przy Rynku 15. Spotkanie jest otwarte dla mieszkańców Radomia i regionu, miłośników historii oraz osób zainteresowanych lokalnym dziedzictwem. Wstęp wolny.
Źródło: Facebook / Karol Sońta / Wikipedia
