W styczniu 1945 roku w Radomiu doszło do ostatnich akcji bojowych przeprowadzonych przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów. Wydarzenia z 12 i 14 stycznia były finałem kilkuletniej konspiracyjnej działalności radomskich harcerzy, funkcjonujących w strukturach Kedywu Armii Krajowej.
14 stycznia 1945 roku w rejonie skrzyżowania ulic Bydgoskiej i Waryńskiego doszło do potyczki pomiędzy hm. Janem Seredyńskim ps. „Artur” a patrolem niemieckiej żandarmerii. Seredyński, będący jednocześnie oficerem Armii Krajowej w stopniu porucznika, obawiając się kontroli i możliwej egzekucji z powodu posiadanej przy sobie broni, podjął decyzję o zaatakowaniu nieprzyjaciela. W wyniku kilku serii oddanych z pistoletu maszynowego oraz wybuchu granatu rannych, prawdopodobnie śmiertelnie, zostało dwóch niemieckich żandarmów. Harcerzowi udało się wycofać z miejsca zdarzenia bez odniesienia obrażeń. Była to ostatnia potyczka zbrojna przeprowadzona przez członka Grup Szturmowych Szarych Szeregów na terenie Radomia.
Dwa dni wcześniej, 12 stycznia 1945 roku, radomscy harcerze przeprowadzili jeszcze jedną znaczącą akcję dywersyjną. W pobliżu dworca kolejowego, na skrzyżowaniu ulic Podjazdowej, obecnie Beliny-Prażmowskiego, i Traugutta, zaatakowali niemiecką ciężarówkę, którą oddziały SS ewakuowały dokumentację niemieckiej policji dystryktu radomskiego z budynku przy ul. Kościuszki. Akcja zakończyła się przejęciem pojazdu oraz znajdujących się w nim materiałów.
Wśród zdobytych dokumentów znalazła się kaseta pancerna zawierająca akta dotyczące struktur radomskiego gestapo oraz opisy akcji „Waldkater” z 26 września 1944 roku, wymierzonej w oddziały Armii Krajowej działające w lasach przysuskich. Oprócz dokumentacji harcerze zdobyli również broń.
W akcji z 12 stycznia, obok Jana Seredyńskiego ps. „Artur”, udział wzięli m.in. Stefan Marzyński ps. „Lot” II, Tadeusz Stępień ps. „Dadek”, Jerzy Minajew ps. „Hardy”, Zdzisław Brzózek ps. „Lolek” oraz łączniczka Bożena Czysz ps. „Mysz”. To ona jako pierwsza rozpoznała niemiecką operację ewakuacyjną oraz trasę przejazdu konwoju, co umożliwiło przygotowanie skutecznego ataku.
Obie akcje miały miejsce w czasie, gdy struktury konspiracyjne Armii Krajowej i Szarych Szeregów w Radomiu znajdowały się w fazie rozpadu. Na początku stycznia 1945 roku działalność konspiracyjna była poważnie utrudniona z powodu przerwanej łączności, rozpracowania lokalnych struktur przez niemieckie służby, ucieczki części konspiratorów oraz zbliżającego się frontu wschodniego. W aktywnej walce pozostawała już tylko niewielka grupa dowodzona przez Jana Seredyńskiego, która funkcjonowała m.in. na osiedlu Glinice.
Styczniowe wydarzenia z 1945 roku zamknęły historię działalności Szarych Szeregów w Radomiu. W czasie okupacji harcerze przeprowadzili na terenie miasta kilkanaście akcji bojowych i dywersyjnych, zajmowali się tajną produkcją broni, a także nieśli pomoc ludności cywilnej, w tym Żydom przetrzymywanym w radomskich gettach. Ich działania stanowiły istotny element konspiracyjnego oporu wobec niemieckiego okupanta.
Źródło: Facebook | IPN Radom
