Dokładnie 16 stycznia 1945 roku Radom znalazł się pod kontrolą Armii Czerwonej. Po całonocnych, zaciętych walkach zakończyła się niemiecka obrona miasta, a wydarzenia te na trwałe zapisały się w historii regionu i pamięci jego mieszkańców.
Walki o Radom rozpoczęły się 15 stycznia 1945 roku w godzinach późnopopołudniowych i były częścią szeroko zakrojonej ofensywy I Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej. Sowietom zależało na jak najszybszym marszu w kierunku Łodzi, dlatego podjęli próbę zajęcia miasta „z marszu”, bez długotrwałego oblężenia.
Atak na Radom prowadzony był jednocześnie z trzech kierunków – od wschodu, północy i południa. Najsilniejsze uderzenie nastąpiło z rejonu Jedlińska i Adolfina, gdzie do walki ruszyły czołgi trzech brygad pancernych wspierane przez piechotę. Niemcy byli jednak przygotowani do obrony okrężnej i wykorzystali w niej m.in. oddziały 45 dywizji piechoty, 19 dywizji pancernej oraz jednostki zmotoryzowane i przeciwpancerne.
Przypomnijmy:
Po południu 15 stycznia walki przeniosły się na przedmieścia Radomia. Przez całą noc w różnych częściach miasta dochodziło do starć, a mieszkańcy w obawie przed ostrzałem i bombardowaniami chronili się w piwnicach i schronach. Decydujący moment nastąpił, gdy sowieckim czołgom, wspieranym przez żołnierzy 218 pułku piechoty, udało się sforsować wiadukt na ulicy Słowackiego i wkroczyć do centrum miasta. Atakiem tym dowodził porucznik Michaił Orłow, który wiele lat później został uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Miasta Radomia.
Przełamanie niemieckiej obrony wywołało panikę wśród żołnierzy Wehrmachtu i doprowadziło do ich masowego odwrotu w kierunku Łodzi. Ostateczna likwidacja ostatnich punktów oporu zakończyła się 16 stycznia około godziny 9 rano.
Zdobycie Radomia zostało jeszcze tego samego dnia uroczyście ogłoszone w Moskwie. Sukcesy I Frontu Białoruskiego uczczono salutem z 224 dział, oddając 20 salw. W uznaniu znaczenia walk o miasto kilka sowieckich jednostek otrzymało honorowe miano „radomskich”, w tym m.in. 11 Korpus Pancerny oraz 25 i 61 Korpus Armijny.
Zobacz też:
Do dziś nie są znane dokładne dane dotyczące strat poniesionych przez Armię Czerwoną w walkach o Radom. Poległych czerwonoarmistów początkowo chowano w Parku Kościuszki, a następnie ich szczątki przeniesiono na cmentarz prawosławny. Brakuje również precyzyjnych informacji o stratach niemieckich. Według relacji i pogłosek krążących po mieście, ofiarami mieli paść także ranni i chorzy żołnierze niemieccy przebywający w miejscowych szpitalach, jednak miejsca ich pochówku pozostają nieznane.
Zajęcie Radomia przez Armię Czerwoną zakończyło niemiecką okupację miasta, otwierając jednocześnie nowy, trudny rozdział w jego powojennej historii.
Źródło: Facebook / IPN Radom
