W przededniu 50. rocznicy Radomskiego Czerwca 1976 roku w Radomiu odbyła się wyjątkowa uroczystość poświęcona uczestnikom walki o wolność i prawa obywatelskie w czasach PRL. W Teatrze Powszechnym im. Jana Kochanowskiego spotkali się działacze opozycji antykomunistycznej, którzy otrzymali Krzyże Wolności i Solidarności.
Uroczystość była jednym z ważnych punktów obchodów 50. rocznicy Radomskiego Czerwca ’76 oraz 45. rocznicy rejestracji NSZZ „Solidarność”. To właśnie Radom pozostaje jednym z najważniejszych symboli społecznego oporu wobec władz komunistycznych w Polsce.
Hołd dla uczestników protestów
Do uczestników wydarzenia skierowany został list prezydenta RP Karol Nawrocki, który odczytała jego doradca Adrianna Garnik.
W liście prezydent przypomniał znaczenie robotniczych protestów z czerwca 1976 roku. Podkreślił, że w odpowiedzi na zapowiedziane przez komunistyczne władze drastyczne podwyżki cen żywności do strajków i demonstracji przystąpiło blisko 80 tysięcy osób w ponad 90 zakładach pracy na terenie 24 województw. Największy rozgłos zyskały jednak wystąpienia robotników w Radomiu, Ursusie i Płocku.
Kolejni działacze opozycji odznaczeni
Podczas uroczystości dr hab. Karol Polejowski, działając w imieniu Prezydenta RP, wręczył Krzyże Wolności i Solidarności osobom zasłużonym dla działalności opozycyjnej wobec komunistycznej dyktatury.
Odznaczenia otrzymali:
- Korneliusz Marek Dubicki,
- Krzysztof Jezierski,
- Krzysztof Andrzej Sapuła,
a pośmiertnie wyróżniony został:
- Marian Grajewski.
Zwracając się do zgromadzonych, Karol Polejowski podkreślił szczególne znaczenie pokolenia ludzi, którzy walczyli o wolną Polskę.
– Są z nami dzisiaj młodzi ludzie, którzy w tej wolnej Polsce, którą wam zawdzięczają, już się urodzili. Dla was wolna Polska jest czymś naturalnym i oczywistym. Nie byłoby to jednak możliwe, gdyby nie ci, którzy tutaj w Radomiu, 50 lat temu, zerwali się do walki o wolność i niepodległość – mówił zastępca prezesa IPN.
W imieniu Klubu Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności głos zabrał Włodzimierz Dobrowolski, który przypomniał także o nadchodzącej 45 rocznicy rozpoczęcia najdłuższego strajku w PRL – na radomskiej WSI. O tle historycznym wydarzeń czerwcowych opowiedział prof. Marek Wierzbicki z radomskiej delegatury IPN.
Symboliczne odznaczenie
Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm RP 5 sierpnia 2010 roku. Po raz pierwszy wręczono go właśnie w Radomiu, podczas obchodów 35. rocznicy protestów robotniczych w czerwcu 2011 roku.
Odznaczenie nadawane jest przez Prezydenta RP na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej osobom, które w czasach PRL prowadziły działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości, suwerenności oraz poszanowania praw człowieka. Jego historycznym pierwowzorem jest Krzyż Niepodległości ustanowiony w II Rzeczypospolitej.
Pamięć o wydarzeniach, które zmieniły Polskę
Radomski Czerwiec 1976 roku pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń najnowszej historii miasta. Brutalne represje wobec protestujących robotników stały się impulsem do powstania środowisk opozycyjnych, które kilka lat później doprowadziły do narodzin „Solidarności” i rozpoczęły proces demontażu systemu komunistycznego w Polsce.
Spotkanie zakończył koncert „W hołdzie Solidarności – Drogi do wolności” w wykonaniu zespołu Lombard.
Fot. Adam Szabelak
