1 listopada Kościół katolicki obchodzi uroczystość Wszystkich Świętych. To dzień poświęcony nie tylko osobom oficjalnie ogłoszonym świętymi, ale wszystkim wiernym, którzy – zgodnie z nauczaniem Kościoła – osiągnęli zbawienie. W Polsce jest to również czas odwiedzania cmentarzy, zapalania zniczy i wspominania bliskich, którzy odeszli.
Uroczystość Wszystkich Świętych należy do najstarszych chrześcijańskich świąt. Jej początki sięgają pierwszych wieków chrześcijaństwa, kiedy wierni oddawali cześć męczennikom i nawiedzali ich groby w rocznicę śmierci, określaną jako dzień narodzin dla nieba.
Z czasem zaczęto wspominać wszystkich męczenników podczas jednej uroczystości. W IV wieku na Zachodzie obchodzono ją w pierwszą niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego, natomiast na Wschodzie w piątek po Wielkanocy.
Ważnym momentem w historii uroczystości był pontyfikat papieża Bonifacego IV. W 609 roku nadał on obchodom szczególny charakter. Początkowo przypadały one w Rzymie 13 maja i były poświęcone Matce Bożej oraz wszystkim męczennikom, którzy oddali życie za wiarę w Chrystusa.
W VIII wieku zaczęto obejmować wspomnieniem również tych wiernych, którzy nie ponieśli śmierci męczeńskiej, ale zmarli w opinii świętości. Data 1 listopada pojawiła się w 741 roku, kiedy papież Grzegorz III ufundował w Rzymie oratorium poświęcone różnym świętym.
Papież Grzegorz IV ustanowił uroczystość dla całego Cesarstwa Rzymskiego, a w 935 roku papież Jan XI rozszerzył jej obchody na cały Kościół.
W uroczystość Wszystkich Świętych Kościół wspomina wszystkich, którzy po śmierci osiągnęli zbawienie i przebywają w niebie. Nie chodzi więc wyłącznie o osoby kanonizowane lub beatyfikowane. Wspomnienie obejmuje także tych, których imiona nie są powszechnie znane, ale którzy – zgodnie z nauczaniem Kościoła – osiągnęli świętość.
Tego dnia podczas liturgii śpiewana jest Litania do wszystkich świętych, należąca do najstarszych modlitw litanijnych Kościoła. W kościołach odczytywany jest również fragment Ewangelii według św. Mateusza, zawierający opis ośmiu błogosławieństw.
W 1970 roku w mszale rzymskim wprowadzono nową prefację, która podkreśliła, że uroczystość obejmuje nie tylko świętych kanonizowanych, lecz także wszystkich zmarłych, którzy osiągnęli doskonałość.
W Polsce 1 listopada jest tradycyjnie dniem odwiedzania cmentarzy. Wierni przychodzą na groby krewnych i przyjaciół, zapalają znicze, składają kwiaty i modlą się za zmarłych.
Znicze symbolizują nadzieję i pamięć o tych, którzy odeszli, natomiast kwiaty są symbolem bezinteresownej miłości. Dla wielu osób to również czas rodzinnych spotkań i wspominania bliskich.
Warto pamiętać, że uroczystość Wszystkich Świętych jest w Kościele katolickim świętem nakazanym. Oznacza to obowiązek uczestnictwa we mszy świętej.
Z uroczystością Wszystkich Świętych wiąże się także możliwość uzyskania odpustu zupełnego. W dniach od 1 do 8 listopada wierni mogą ofiarować go za zmarłych przebywających w czyśćcu.
Aby uzyskać odpust, należy nawiedzić cmentarz i spełnić zwykłe warunki: być w stanie łaski uświęcającej, nie być przywiązanym do żadnego grzechu, przyjąć komunię świętą w dniu nawiedzenia cmentarza oraz odmówić modlitwy „Ojcze nasz” i „Wierzę w Boga”. Konieczna jest również modlitwa w intencjach wyznaczonych na dany dzień przez papieża.
