Wykłady poświęcone Cichociemnym i gen. Stefanowi Roweckiemu ps. „Grot”, debata o udziale społeczeństwa obywatelskiego w ochronie ludności, koncert pieśni powstańczych oraz wspólne ognisko – tak wyglądał Dzień Patriotyczny zorganizowany w Ogrodzie z Historią przy ul. Nadrzecznej 64 w Jedlni-Letnisku. Za przygotowaniem wydarzenia stało Stowarzyszenie im. Kazimierza Jagiellończyka oraz Filip Chrzanowski.
Spotkanie odbyło się w niedzielę, 2 sierpnia. Jego organizatorzy postanowili połączyć przypomnienie najważniejszych postaci i formacji Polskiego Państwa Podziemnego ze współczesną dyskusją o bezpieczeństwie lokalnych wspólnot. Wydarzenie przygotowały Stowarzyszenie „Ogród z historią – Nadrzeczna 64” i Stowarzyszenie im. Kazimierza Jagiellończyka, a jednym z jego głównych inicjatorów i gospodarzy był radny powiatu radomskiego Filip Chrzanowski.
Cichociemni i dowódca Armii Krajowej
Dzień Patriotyczny rozpoczął się od części historycznej. W Ogrodzie z Historią otwarto dwie wystawy edukacyjne. Pierwsza została poświęcona Cichociemnym – żołnierzom Polskich Sił Zbrojnych szkolonym do prowadzenia działań specjalnych i przerzucanym drogą lotniczą do okupowanej Polski. Bohaterem drugiej ekspozycji był gen. Stefan Rowecki ps. „Grot”, jeden z najważniejszych organizatorów polskiej konspiracji i pierwszy dowódca Armii Krajowej.
Tematykę wystaw rozwinęli zaproszeni historycy. Prof. dr hab. Bogdan Chrzanowski wygłosił wykład dotyczący służby Cichociemnych w strukturach Polski Podziemnej. Dr Witold Pronobis przedstawił natomiast okoliczności aresztowania, zdrady i śmierci gen. Stefana Roweckiego „Grota”.
Wykłady pozwoliły uczestnikom spojrzeć na Polskie Państwo Podziemne nie tylko przez pryzmat najbardziej znanych wydarzeń militarnych. Przypomniano ludzi tworzących jego struktury, podejmujących działania wywiadowcze i dywersyjne oraz ryzykujących życiem w warunkach niemieckiej i sowieckiej okupacji.
W ten sposób Ogród z Historią po raz kolejny spełnił funkcję otwartego miejsca edukacji. Inicjatywa rozwijana przez Filipa Chrzanowskiego nie ogranicza się do organizowania uroczystości rocznicowych. Jej istotnym elementem jest udostępnianie mieszkańcom wystaw i organizowanie spotkań, podczas których o historii można rozmawiać poza murami szkoły czy instytucji kultury.
Czy wolontariusze mogą pomagać podczas kryzysu?
Drugą część wydarzenia stanowiła debata zatytułowana „Wolontariat w kryzysie? Jak społeczeństwo obywatelskie może uczestniczyć w ochronie ludności”. Dyskusja dotyczyła roli organizacji społecznych, ochotniczych straży pożarnych, kół gospodyń wiejskich i samych mieszkańców w przygotowaniu na powodzie, awarie, ewakuacje oraz inne sytuacje zagrożenia.
W debacie uczestniczyli:
- płk Adam Gwiazdowicz z Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
- Wojciech Ćwierz, wójt gminy Jastrzębia,
- Paweł Tuzinek, prezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Radomiu,
- Emilia Rybińska, była sekretarz gminy Przytyk i działaczka kół gospodyń wiejskich.
Rozmowę poprowadził Adam Wiktor Szabelak, redaktor naczelny portalu TwojRadom.pl. Debatę zorganizowano wspólnie z Radomską Inicjatywą Młodzieżową w ramach Korpusu Solidarności.
Punktem wyjścia do rozmowy było pytanie, czy spontaniczna gotowość do pomocy wystarcza podczas poważnego kryzysu. Uczestnicy dyskutowali o podziale zadań pomiędzy służby i wolontariuszy, znaczeniu wcześniejszych szkoleń, roli samorządów oraz potrzebie współpracy z organizacjami posiadającymi zakorzenienie w lokalnych społecznościach.
Jak podkreślali organizatorzy, zamierzeniem organizatorów było zestawienie dyskusji historycznej z praktycznym pytaniem o to, jak OSP, koła gospodyń wiejskich i stowarzyszenia mogą wspierać administrację oraz służby państwowe w sytuacjach kryzysowych.
Takie ujęcie pozwoliło połączyć dwa pozornie odległe zagadnienia. Historia Polskiego Państwa Podziemnego przypominała o znaczeniu samoorganizacji i odpowiedzialności za wspólnotę, natomiast debata dotyczyła tego, jak podobne postawy mogą być wykorzystywane w dzisiejszych realiach – bez zastępowania zawodowych służb, ale poprzez ich świadome i uporządkowane wsparcie.
Piosenki powstańcze w Ogrodzie z Historią
Po części wykładowej i debacie rozpoczął się koncert patriotyczny. Przed zgromadzoną publicznością wystąpiła Zuzanna Okulska-Bożek z zespołem. W programie znalazły się pieśni powstańcze i patriotyczne, przypominające o uczestnikach Powstania Warszawskiego, w tym również o osobach związanych z ziemią radomską.
Koncert był artystycznym dopełnieniem wcześniejszych wykładów. Po historycznych opowieściach i dyskusji o współczesnym bezpieczeństwie uczestnicy mogli wspólnie przeżyć rocznicę Powstania Warszawskiego poprzez muzykę. Organizatorzy od początku zapowiadali, że wydarzenie będzie poświęcone zarówno bohaterom Polskiego Państwa Podziemnego, jak i uczestnikom walk w powstańczej stolicy.
Spotkanie zakończyło się wspólnym ogniskiem i poczęstunkiem. Nie był to jedynie dodatek do oficjalnego programu, ale okazja do dalszych rozmów pomiędzy mieszkańcami, organizatorami, prelegentami i przedstawicielami lokalnych środowisk.
Fot. Michał Bożek
