Od niedzieli, 23 sierpnia, obowiązują nowe przepisy dotyczące dokumentów stanu cywilnego. Zmiany mają umożliwić transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw zawartych przez pary jednopłciowe w Urzędach Stanu Cywilnego w całej Polsce.
Nowe regulacje wynikają z rozporządzenia Ministra Cyfryzacji w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw 22 maja 2026 roku, a po trzymiesięcznym okresie vacatio legis weszło w życie w niedzielę.
Zmiany dotyczą m.in. wzorów zupełnego i skróconego odpisu aktu małżeństwa oraz zaświadczeń wydawanych z rejestru stanu cywilnego. Wprowadzono różne wzory dokumentów w zależności od tego, czy małżeństwo zostało zawarte przez kobietę i mężczyznę, dwie kobiety czy dwóch mężczyzn. Dotychczasowe rubryki zostały odpowiednio zmodyfikowane.
W dokumentach dotyczących małżeństw zawartych poza granicami Polski ma być również widoczna informacja o zagranicznym charakterze aktu.
Wprowadzenie nowych wzorów było związane z wcześniejszymi orzeczeniami sądów. W listopadzie 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo osób tej samej płci, jeżeli zostało ono legalnie zawarte w innym kraju Unii Europejskiej.
Z kolei w marcu 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny po raz pierwszy nakazał dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego. Sprawa dotyczyła małżeństwa Jakuba Cupriaka-Trojana i Mateusza Trojana, zawartego w 2018 roku w Berlinie.
NSA wskazał wówczas, że techniczne niedostosowanie systemu rejestracji stanu cywilnego nie może być powodem niewykonania obowiązku wynikającego z orzeczenia sądu.
W maju tego roku warszawski Urząd Stanu Cywilnego dokonał pierwszej w Polsce transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego. W kolejnych miesiącach NSA wydawał podobne rozstrzygnięcia w sprawach następnych par.
Według zapowiedzi Ministerstwa Cyfryzacji wejście w życie rozporządzenia ma sprawić, że osoby posiadające zagraniczne akty małżeństwa jednopłciowego nie będą musiały każdorazowo dochodzić swoich praw przed sądami administracyjnymi.
Trzymiesięczny okres między publikacją rozporządzenia a jego wejściem w życie miał pozwolić na dostosowanie systemu rejestracji stanu cywilnego do nowych wzorów dokumentów.
Zmiany od początku budziły jednak kontrowersje. Część samorządowców zapowiadała sprzeciw wobec transkrypcji takich aktów, argumentując, że Konstytucja RP określa małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Rozporządzenie zostało również zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego przez grupę posłów reprezentowanych przez Marcina Warchoła. Pod koniec lipca TK orzekł o zakresowej niekonstytucyjności przepisów pozwalających m.in. na transkrypcję aktów małżeństw jednopłciowych. Rzecznik rządu Adam Szłapka ocenił jednak, że nie jest to orzeczenie, wskazując na wadę prawną obecnego funkcjonowania Trybunału.
Od niedzieli nowe rozporządzenie obowiązuje, co oznacza, że kwestia transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych może być rozpatrywana przez Urzędy Stanu Cywilnego na podstawie nowych zasad.
Źródło: PAP / Interia.pl
