Dlaczego w wielu państwach Zachodu tradycyjne partie tracą wyborców, skąd bierze się popularność nowych ruchów prawicowych i antysystemowych oraz czy obserwowane zmiany są jedynie reakcją na kolejne kryzysy, czy zapowiedzią trwalszej przebudowy scen politycznych? O tych zagadnieniach rozmawiano podczas kolejnego otwartego spotkania Klubu Nowego Ładu – Radom. Gośćmi wydarzenia byli Kacper Kita i Paweł Chmielewski.
Spotkanie odbyło się w czwartek, 2 października, w Centrum „Arka” przy ul. Kelles-Krauza 19 w Radomiu. Zorganizował je Klub Nowego Ładu – Radom, a współorganizatorem było Stowarzyszenie im. Kazimierza Jagiellończyka.
Punktem wyjścia do rozmowy była wydana w kwietniu książka Kacpra Kity „Epoka chaosu. Dlaczego świat skręca w prawo”. Autor jest politologiem, publicystą i redaktorem „Nowego Ładu”, zajmującym się polityką międzynarodową. W swojej liczącej 336 stron publikacji opisuje przemiany polityczne zachodzące w Europie i obu Amerykach oraz analizuje podobieństwa i różnice między ugrupowaniami zaliczanymi do nowej lub alternatywnej prawicy.
Drugim gościem był Paweł Chmielewski, dziennikarz i publicysta związany z portalem PCh24.pl, komentator wydarzeń w Kościele i polityki niemieckiej oraz autor książek poświęconych tematyce kościelnej i społecznej. Prowadzi również programy publicystyczne, m.in. „Na Straży”.
Czy dotychczasowy porządek polityczny się wyczerpuje?
Jednym z głównych tematów spotkania był kryzys tradycyjnych modeli politycznych w państwach Zachodu. Dyskusja dotyczyła spadku zaufania do części dotychczasowych elit i ugrupowań głównego nurtu oraz wzrostu znaczenia partii określanych jako populistyczne, antysystemowe czy należące do nowej prawicy.
Takie zagadnienia stanowią również główną oś książki Kity. Autor opisuje w niej m.in. zmiany zachodzące w systemach partyjnych Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch, Hiszpanii czy Stanów Zjednoczonych. W publicznych wypowiedziach związanych z książką wskazywał przede wszystkim na osłabienie dawnych układów dwupartyjnych i coraz większe rozdrobnienie scen politycznych. Jest to jego interpretacja obserwowanych przemian, która była jednym z punktów odniesienia również podczas radomskiej dyskusji.
Rozmówcy zastanawiali się nad przyczynami tego zjawiska. Wśród poruszanych tematów znalazły się doświadczenia pandemii, wojny i napięcia międzynarodowe, migracje, sytuacja gospodarcza, globalizacja, zmiany kulturowe oraz osłabienie tradycyjnych wspólnot.
Pytanie brzmiało przede wszystkim, czy wzrost znaczenia nowych ruchów politycznych jest krótkotrwałą reakcją wyborców na serię kryzysów, czy też oznacza głębszą i długotrwałą zmianę zachodniego krajobrazu politycznego. Podobną problematykę wydawca książki przedstawia jako jej zasadniczy temat – publikacja analizuje zarówno rosnącą popularność alternatywnej prawicy, jak i kryzys dotychczasowych partii oraz instytucji.
Prawica niejedno ma imię
Istotną część spotkania poświęcono różnicom pomiędzy ugrupowaniami, które w debacie publicznej często umieszczane są pod wspólną etykietą „nowej prawicy”.
Prelegenci zwracali uwagę, że są to środowiska bardzo zróżnicowane. Odmiennie podchodzą m.in. do gospodarki, roli państwa, integracji europejskiej, polityki zagranicznej, religii czy kwestii obyczajowych. Różne jest również ich społeczne zaplecze i lokalne uwarunkowania, dlatego – jak wynikało z dyskusji – prostego przenoszenia doświadczeń jednego państwa na drugie należy unikać.
Różnorodność tych ugrupowań jest również jednym z zagadnień książki Kity. Publikacja zestawia ruchy określane jako populistyczne lub alternatywnie prawicowe i koncentruje się na tym, co je łączy, ale także co wyraźnie je od siebie odróżnia.
Co te przemiany oznaczają dla Polski?
W drugiej części rozmowy więcej miejsca poświęcono Polsce. Dyskutowano o tym, na ile procesy obserwowane w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych mogą mieć swoje odpowiedniki nad Wisłą oraz czy doświadczenia zagranicznych ugrupowań będą wpływały na sposób funkcjonowania polskiej prawicy.
Była to także okazja do szerszej rozmowy o suwerenności, relacjach międzynarodowych, znaczeniu religii i przemianach społecznych. Paweł Chmielewski, który w swojej działalności publicystycznej zajmuje się m.in. polityką niemiecką oraz zmianami we współczesnym Kościele, przedstawiał te procesy również z perspektywy przemian kulturowych i religijnych.
Po wystąpieniach prelegentów rozpoczęła się otwarta dyskusja z uczestnikami. Pytania pozwoliły rozwinąć część tematów dotyczących zarówno sytuacji poszczególnych państw zachodnich, jak i możliwych konsekwencji tych przemian dla Polski.
Spotkanie było kolejnym wydarzeniem radomskiego Klubu Nowego Ładu. Wcześniej środowisko organizowało w Centrum „Arka” m.in. dyskusje dotyczące bezpieczeństwa energetycznego i kierunków rozwoju polskiej energetyki.
Fot. Adam Szabelak
