Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Radomiu opublikował wyjątkowy utwór wraz z teledyskiem poświęcony bohaterom Radomskiego Czerwca 1976 roku. Produkcja przygotowana z okazji 50. rocznicy robotniczego protestu przypomina o wydarzeniach, które stały się jednym z najważniejszych etapów polskiej drogi do wolności.
W ramach obchodów 50. rocznicy Radomskiego Czerwca ’76 Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Radomiu przygotowała muzyczny hołd dla uczestników robotniczego protestu. W mediach społecznościowych opublikowano utwór wraz z teledyskiem nawiązującym do wydarzeń sprzed pół wieku.
Publikacji towarzyszy przypomnienie historii jednego z najważniejszych momentów w najnowszych dziejach Radomia. Jak podkreśla IPN, w połowie 1976 roku miasto liczyło około 180 tysięcy mieszkańców, z których większość stanowili robotnicy. Pomimo statusu stolicy województwa mieszkańcy zmagali się z niskimi zarobkami, problemami mieszkaniowymi oraz coraz większymi trudnościami w zaopatrzeniu sklepów.
Przełomowym momentem okazał się wieczór 24 czerwca 1976 roku. Wówczas premier Piotr Jaroszewicz ogłosił w telewizji plan radykalnych podwyżek cen podstawowych artykułów żywnościowych. Informacja wywołała ogromne poruszenie, szczególnie wśród pracowników największych zakładów przemysłowych Radomia.
Następnego dnia rano robotnicy Zakładów Metalowych rozpoczęli protest, do którego szybko przyłączyli się pracownicy innych przedsiębiorstw. Demonstranci skierowali się pod siedzibę Komitetu Wojewódzkiego PZPR, uznając, że to właśnie tam znajdują się rzeczywiste ośrodki władzy odpowiedzialne za decyzje dotyczące kraju.
Początkowo pokojowa manifestacja z czasem przerodziła się w gwałtowny protest. Tłum zdobył budynek KW PZPR, który został podpalony. Z dachu zdjęto czerwoną flagę i zastąpiono ją biało-czerwoną.
W odpowiedzi władze skierowały do Radomia blisko 1,5 tysiąca funkcjonariuszy milicji sprowadzonych z różnych części Polski. Do tłumienia protestów wykorzystano m.in. armatki wodne, gazy łzawiące oraz oddziały ZOMO.
Setki osób zostały zatrzymane. Wielu mieszkańców doświadczyło brutalnych przesłuchań, pobić oraz tzw. „ścieżek zdrowia”, które stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli represji po Radomskim Czerwcu.
Dzień później rozpoczęła się kampania propagandowa mająca zdyskredytować protestujących. W oficjalnych przekazach przedstawiano ich jako chuliganów i przestępców, pomijając przyczyny protestu oraz skalę represji, jakie spadły na uczestników demonstracji.
Jedną z najbardziej symbolicznych postaci związanych z wydarzeniami czerwca 1976 roku był ks. Roman Kotlarz. Duchowny uczestniczył w proteście, a następnie publicznie wspierał represjonowanych robotników. W kolejnych tygodniach był wielokrotnie szykanowany i bity przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Zmarł w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach.
Według szacunków w radomskim proteście uczestniczyło około 20 tysięcy osób. Ponad 200 zostało rannych, ponad 630 trafiło do aresztów i więzień, a blisko tysiąc straciło pracę. Dwudziestu pięciu uczestników uznanych za organizatorów protestu usłyszało wyroki od dwóch do dziesięciu lat pozbawienia wolności.
Opublikowany przez IPN utwór wraz z teledyskiem jest jednym z elementów obchodów jubileuszu 50. rocznicy Radomskiego Czerwca ’76. Produkcja ma przypominać o odwadze mieszkańców Radomia, którzy sprzeciwili się komunistycznej władzy, oraz o cenie, jaką przyszło im za to zapłacić.
Jak podkreśla Instytut Pamięci Narodowej, wydarzenia z 25 czerwca 1976 roku miały ogromny wpływ nie tylko na historię Radomia, ale również na przemiany, które kilka lat później doprowadziły do powstania Solidarności i odzyskania przez Polskę wolności.
